Bir Yasaklı Şarkı (Bu imtidâd-ı cevre kim bahtın şitâbı var)

  • PDF

Değerli okuyucularım,Adnan Menderes, Alaeddin Yavaşça, Doktor NazımSize bu yazımda yasaklı bir şarkının hikâyesini anlatacağım.
Yazının sonuna kadar okuduğunuzda pek çok şey öğreneceğiniz muhakkak.

Şarkının sözleri bu şekildedir:

 

 

Bu imtidâd-ı cevre kim bahtın şitâbı varDoktor Nazım Bey
Mihnet-medâr olan feleğe intisâbı var
Eyler nesîm-i subhu bize gird-bâd-ı gam
Bu rûzgâr-ı bî-mededin inkılâbı var


Meşhur ittihatçı Doktor Nazım Atatürk'e düzenlenen İzmir sûikastına karıştığı iddası ile İstiklal Mahkemeleri'nde yargılanır ve idama mahkûm edilir. 26 Ağustos 1926'da idam cezası infaz edilir. Doktor Nazım'a son arzusu sorulur. Cevabı şu olur:

Gidin paşa’ya söyleyin, ‘ bu rûzgâr-ı bî-mededin inkılâbı var.

Bu, cümle yasaklı şarkının 4.mısrasını oluşturmuştur. Dr Nazım'ın idam kararı Atatürk'e Marmara Köşkü'nde

bir balo sırasında imzalatılır. Atatürk'ün rengi sararır ve kalemi elinden atar. İsmet İnönü "paşam zaaf

göstermeyiniz" diye uyarınca istemeye istemeye kararı imzalar. Atatürk, Dr. Nazım'ın son arzusu neydi?

diye sorar. Dr. Nazımın söylediklerini Atatürk'e aynen anlatırlar. Atatürk hüzünlenir ve "bu şarkıyı kaldırın"

diye emreder. Bu şarkı repertuvarlardan çıkartılır ve yasaklanır.

.
.
.

Ta ki 1952 yahut 1953 yılına kadar.

Ziraat Bankası Genel Müdürü Midhat Dülger’in Kalender’deki büyük evinde yemekli bir toplantı vardır. Uzun yemek masasında kimler yoktur ki.. Cumhurbaşkanı Celal Bayar, Başbakan Adnan Menderes, Dışişleri Bakanı Fuat Köprülü, Refik Koraltan, bakanlar, milletvekilleri... Herkes eşiyle gelmişti.

Konuşmalar yapılır. Adnan Menderes her zamanki gibi çok etkili ve nazik bir konuşma yapar. Ve nihayet sıra musîkiye gelmiştir.

Adnan MenderesAlaeddin Yavaşça sahnededir. Doktor Alaeddin Yavaşça birkaç eser seslendirir. Bir de bakar ki Adnan Menderes yerinden kalkıp salonu terkediyor. Bu hale Alaeddin yavaşça çok bozulur. "Hiç konserin ortasında kalkılır mı" diye içinden geçirir. Fakat tam o sırada ensesinde bir nefes hisseder. Ses Menderes'in sesidir. "Sayın doktor acaba repertuvarınızda bu imtidad-ı cevre şarkısı var mı?" diye sorar. Menderes arkadan dolaşıp gelmiştir.

Yavaşça "var efendim" diye cevap verir.

Menderes "lütfen okur musunuz? Rica edeceğim" diye ekler.

"Hayhay efendim"  der Yavaşça.

Ve Menderes gidip yerine oturur. Bu kez yüksek sesle şarkıyı tekrar ister. Zarafeti düşününüz. Belki repertuvarında yoktur diye düşünerek sanatçıyı küçük duruma düşürmemek için önce gelir kulağına fısıldar. Eğer repertuvarda varsa isteyecektir. Yavaşça  "ne büyük incelik" diye içinden geçirerek az önce düşündükleri için utanır.

Menderes, Yavaşça'ya bu uşşak makamındaki şarkıyı tekrar okutur.

Atatürk'ün yasakladığı şarkının işte o gün o yemekli toplantıda yasağı biter.

Menderes'in bu uşşak şarkıyı istemesi sebepsiz midir sizce? Hayır değildir. Zira Doktor Nazım, Menderes'in akrabasıdır.

Menderes, Yavaşça'ya  "çok rica edeceğim doktor, bunu bir radyo emisyonunda okuyunuz ve okuduğunuz günü bana Alaeddin Yavaşçabildiriniz"  diye talimat verir. Bunun üzerine Doktor Alâeddin Yavaşça bir öğlen programında şarkıyı okur. Menderes'e de yayını haber verir. Yayın biter bitmez Başbakan Menderes, doktoru arar ve heyecanlı bir sesle şunları söyler:

"Ağzınıza sağlık aziz doktor, çok memnun ve mahzuz oldum. Çok rica ediyorum, arkadaşlarınıza da eğer kendilerinde yoksa notalarını veriniz, repertuvarlarına alsınlar!”

Bu rûzgâr-ı bî-meded, bir gün bir inkılâb ile Menderes’i de vurur.


Şimdi bu uşşak makamındaki şarkının çok güzel icralarını sizlere dinletmek istiyorum.

Solist: Mehmet Güntekin

Solist: Mustafa Erses      

Solist: Bekir Sıdkı Sezgin

Dim lights Embed Embed this video on your site

Yorumlar 

 
+1 #3 nuri 04-06-2011 20:45
vay be.
nekadar güzel anlatmışsınız
tyam bir taihi kesit.
teşekkürler bilgilendirme için
Alıntı
 
 
0 #2 Saadet Tanyeri 29-05-2011 12:56
Eyüp bey sitenizdeki tüm yazılar arşivlik. hepsini zevkle okuyorum. ıvır zıvır şeyler koymuyorsunuz, yazdığınız yazıları bende saklıyorum. iyiki sitenize rastlamışım beni tebessüm ettiren, bazende düşündüren, üzen nekadar çok şey öğrendim. teşekkür ederim takip ediyorum.
Alıntı
 
 
0 #1 Ayten Gülbenek 14-05-2011 05:56
Müthiş bir hikaye olmuş. Okurken insanın tüyleri diken diken oluyor. Doktor Nazım Fenerbahçe'nin de eski başkanıdır onu da ben ekleyeyim. Çok güzel anlatmışsınız hocam. Elinize sağlık.
Alıntı
 

Yorum ekle


Güvenlik kodu
Yenile